منطقه جنگلی گلیران بابل که در ۷۰ کیلومتری جنوب این شهرستان در بخش بندپی شرقی واقع است در حال حاضر انبوه ترین جنگلهای هیرکانی این خطه از شمال کشور محسوب می شود.
جنگلهای گلیران که به عنوان شاهرگ حیاتی برای چند شهر مازندران نقش ممتازی در ذخیره سازی آب و تقویت آب های زیرزمینی و چاه های پایین دست دارد شاهد بارش سنگین برف در روزهای گذشته بود.
بارش سنگین برف در روزهای پایانی هفته گذشته به درجه ای از شدت و حجم برای مناطق جنگلی رسیده بود که سهم جنگلهای انبوه گلیران از این موهبت الهی به یک و نیم متر رسید.
کارشناسان محیط زیست این میزان برف برای منطقه جنگلی گلیران را بسیار امید بخش دانسته چرا که این جنگلهای انبوه تامین کننده آب های اراضی شالیزاری، رودخانه ها و چشمه های است که مدتها تشنه این بارش سنگین بودند.
حفظ جنگلهای گلیران برای کارشناسان و دوستداران محیط زیست آنقدر اهمیت دارد که در ماه های گذشته تلاش کردند با استفاده از روش ها مختلف اطلاع رسانی در شبکه های اجتماعی و درگاه های مختلف رسانه ای در خصوص اهمیت حفظ جنگلهای هیرکانی گلیران به عنوان شاهرگ حیاتی بابل روشنگری کنند.
صاحبنظران در سالهای اخیر چند باره تاکید کردند قطع درختان برای جاده سازی در مناطق بالادست گلیران زمینه ای برای فراهم سازی سیلاب های ویرانگری است که در سال های پیش رو همچون آواری سهمگین بر سر اهالی منطقه ویران خواهد شد.
جنگلهای گلیران بابل که در مناطق بالادست جنوب این شهرستان در بندپی شرقی بابل واقع شد، شکوه حیرت انگیز درختان سر به فلک کشیده این منطقه از دیر باز مورد توجه صاحبنظران محیط زیست است.
جنگلهای گلیران در دوره های مختلف به بهانه جاده سازی و توسعه معدن بخش قابل توجهی از درختان هیرکانی این جنگلهای در معرض تخریب و سربریدن های پیاپی قرار گرفت. جنگلهای این منطقه که در مقطعی از تاریخ نعره مرالها شکوه خاصی را ایجاد می کرد با جزیره ای شدن و جاده سازی های فراوان در عمق جنگل این مرالها به متاطق بالادست آمل کوچ کردند.
گازرسانی به روستاهای بالادست شیخ موسی و منطقه گلیران در سال گذشته موجی از نگرانی ها را در بین شهروندان و دوستداران محیط زیست در کشور به همراه داشت. این بار آغاز آسفالت جاده گلیران شوک بزرگ دیگری به کارشناسان و دوستداران محیط زیست وارد شد.
زمانی این حساسیت ها به اوج خود رسید که در خردادماه سال گذشته صدها اصله درخت در منطقه گلیران به بهانه توسعه جاده سازی قطع شد.
کارشناسان اهمیت جنگلهای گلیران را برای ادامه حیات این شهرستان بسیار ضروری می دانند که در صورت تخریب بیشتر آن بدون تردید باید در انتظار بیابانی شدن مناطق پایین دست این شهرستان باشیم.
با توجه به این که شهرستان بابل دارای حدود ۵۰ هزار هکتار اراضی شالیزاری است و آبیاری این اراضی شالیزاری منوط به ذخیره مناسب آب و تقویت سفره های زیر زمینی است حفظ جنگلهای گلیران به یک دغدغه جدی شهروندان و فعالان زیست محیطی تبدیل شده است.
در ماه های گذشته بسیاری از فعالان زیست محیطی صاحب نام با استفاده از ظرفیت شبکه های اجتماعی و اشتراک گذاری پیام های مختلف از مسوولان خواستند برای حفظ جنگلهای گلیران بابل حساسیت بیشتری داشته باشند.
دوستداران محیط زیست در مهرماه سال گذشته کارزای را برای حفظ جنگلهای گلیران تشکیل دادند که این امر بازتاب های گسترده ای در سطح ملی داشته است.
در این کارزار خطاب به رئیس سازمان محیط زیست کشور آمده است: "اعتراض به مرگ شاهرگ حیات بابل با گاز رسانی و جادهسازی" بانو شینا انصاری به استحضار میرساند جنگلهای بالادست بندپی شهرستان بابل با انواع جادهسازیها، ویلاسازیها، گازرسانی در حال جان دادن است.
هیچکس مخالف خدماترسانی به مناطق دوردست نیست، اما اگر بیشتر بیاندیشیم که چنین فعالیتهایی به دلیل عدم توجه به تصویر بزرگتر سرزمین و نبود نظارت و برنامه بلندمدت، با تخریب جنگل موجب تهدید آینده تمام مردم شهرستان شده و میشود که در ادامه آن با هجوم افراد ویلاساز دلال و افراد غیربومی و افزایش روند تخریب طبیعت و سیلهای ویرانگر بر سر همان مردم جنگلنشین میشود. "
منطقه جنگلی گلیران بابل که در ۷۰ کیلومتری جنوب این شهرستان در بخش بندپی شرقی واقع شد در حال حاضر انبوه ترین جنگلهای هیرکانی این خطه از شمال کشور در این منطقه واقع شده است.
استان مازندران حدود ۲ میلیون و چهار هزار هکتار مساحت دارد که از این مقدار حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار آن عرصه های طبیعی شامل جنگل و مرتع است.
جنگل های هیرکانی در زبان رایج و عامیانه مردم ایران جنگل های شمال نامیده می شود و این جنگل ها متراکم ترین ناحیه جنگلی ایران را تشکیل می دهند. این جنگل ها که در جنوب دریای خزر قرار گرفته اند بین کشورهای ایران و آذربایجان مشترک هستند. جنگل های هیرکانی از سال های بسیار دور به جا مانده اند و حتی برخی عمر آنها را با دایناسورها (دوره سوم زمین شناسی) برابر می دانند.
البته این جنگل ها را به دلیل قرار گیری در مجاورت دریای خزر، به نام کاسپینی – هیرکانی (Caspian Hyrcanian mixed forests) نیز می شناسند.
ارتفاع رویش درختان هیرکانی از سطح دریا آغاز می شود و تا ۲ هزار و ۸۰۰ متری ادامه می یابد. این پوشش گیاهی زمانی ۵۵ هزار کیلومتر مربع مساحت داشت که تاکنون ۵۱ درصد آن منقرض شده و تنها از ۱۰ درصد آن حفاظت صورت می گیرد.
همچنین در حال حاضر جنگلهای هیرکانی از غنی ترین اکوسیستم های جهان محسوب می شوند به طوری که بیش از ۲۹۶ گونه پرنده و در حدود ۶۰۰ گونه پستاندار، ۶۷ گونه ماهی، ۲۹ گونه خزنده و ۱۵۰ گونه درختی و بوته ای بومی (اندمیک) مانند درختان انجیلی و شمشاد در این جنگل ها زندگی می کنند.
از گونه های پرندگان ساکن در اکوسیستم جنگلهای هیرکانی می توان به گنجشک سانان، سار، دارکوب، اردک نوک پهن، قرقاول خزری، کبک، بلدرچین، کبوتر جنگلی، شاهین، قوش، دال، قرقی، اردک خاکستری، عقاب و جغد اشاره کرد و از گونه های پستانداران ساکن در این زیست بوم می توان مرال، شوکا، گرگ، گراز، خرس قهوه ای، روباه سر دو سیاه، شغال، سمور، تشی، خارپشت، موش جنگلی، خرگوش، گربه وحشی، گورکن و اسبچه خزر را نام برد.
درختان این جنگل ها از نوع مختلط پهن برگ حاشیه جنوب دریای خزر است که با آب و هوای نیمه مدیترانه ای و مرطوب سازگارند. جنگل های هیرکانی بر اساس ارتفاعی که در آن هستند (سطح دریا، کوهپایه های کم ارتفاع، کوهپایه های بلند، نقاط خیلی مرتفع) غالباً پوشش گیاهی متفاوتی دارند. از معروف ترین درختان این جنگل ها می توان راش، بلوط، توسکا، نارون، زبان گنجشک و شمشاد را نام برد.
به طور کلی از نظر علمی در عرض های جغرافیایی بیش از ۴۰ درجه جنگل، شرایط برای رشد درختان راش وجود ندارد، اما در جنگل های هیرکانی ایران که به طور متوسط در عرض ۳۸ درجه قرار گرفته اند، توده های فشرده درخت راش به صورت انبوه رشد کرده اند که از این نظر منحصر بفرد هستند.
